بلاک‌چین چیست و چه کاربردی دارد؟

بلاک‌چین (Blockchain) به عنوان یک فناوری نوین، نه تنها شیوه انجام تراکنش‌های مالی را متحول کرده است بلکه تأثیرات شگرفی در حوزه‌های مختلفی از جمله بانکداری، پرداخت‌های آنلاین و قراردادهای هوشمند ایجاد نموده است. در ایران، که دارای نظام مالی خاص خود است، ظهور فناوری بلاک‌چین به عنوان یک فرصت برای نوآوری و بهبود سیستم‌های مالی به شمار می‌رود. در این مقاله از وبلاگ تجارت الکترونیک پارسیان بیشتر در این باره بخوانید.

  بلاک‌چین چگونه کار می‌کند و چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟ 

به‌طور کلی، بلاکچین یک فناوری ثبت و ذخیره‌سازی داده است. بلاکچین برخلاف آن‌چیز که در ابتدا برداشت می‌شد فقط مربوط به رمزارزها نیست؛ بلکه این فناوری می‌تواند شیوه‌ی ثبت و انتقال داده را در بسیاری از صنایع تغییر دهد. 

قبل از بلاک‌چین، برای انجام تراکنش‌ها یا ثبت داده‌ها معمولاً به یک مرجع مرکزی نیاز بود؛ مثل بانک یا سرور سازمانی. به زبان ساده، بلاکچین سیستمی است که در آن افراد یا کامپیوترها می‌توانند بدون نیاز به نهاد مرکزی، داده‌هایشان را به‌شکلی امن و شفاف با یکدیگر به اشتراک بگذارند. این مقاله، از سری مقالات اصطلاحات مالی_بانکی به بررسی برنامه‌ها و سیستم‌های مالی مبتنی بر بلاک‌چین در ایران و تحلیل تأثیر آن بر اقتصاد کشور می‌پردازد.

  بلاک‌چین و نقش آن در بهبود فرآیندهای مالی 

بلاک‌چین به عنوان یک فناوری غیرمتمرکز و شفاف، قابلیت بررسی و ثبت اطلاعات به‌خصوص در زمینه مالی را دارد. این فناوری می‌تواند به کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت تراکنش‌ها و بهبود امنیت داده‌ها منجر شود. در ایران که بازار مالی به چالش‌هایی روبه‌رو است، استفاده از بلاک‌چین می‌تواند راه‌حلی مناسب برای غلبه بر این مشکلات باشد. 

از سویی دیگر با ورود فناوری‌های نوین به فضای اقتصادی، که می‌توان اقتصاد دیجیتال را در این راستا نام برد، تغییرات بسیاری بر فضا و شیوه‌ی اقتصاد مستولی شد.

  اقتصاد دیجیتال و آینده جهانی‌شدن با بلاک‌چین 

بر همین اساس باید گفت، اقتصاد مدرن به تدریج در حال توسعه و تبدیل به یک سیستم اقتصادی مجازی است. اقتصاد دیجیتال به عنوان مدل جدید توسعه اقتصادی عمل می‌کند و کسب‌وکارها را بر اساس استفاده از اطلاعات در روابط B2B بازطراحی می‌کند. 

فناوری‌های اطلاعاتی و شبکه‌ای جدید در حال تبدیل شدن به بازیگران مهم اقتصاد جهانی هستند و از توسعه اقتصاد دیجیتال و شکل‌گیری فرآیندهای نوآورانه کسب‌وکارها خبر می‌دهند. به نظر می‌رسد با ورود فناوری بلاک‌چین، اقتصاد دیجیتال گامی رو به جلو در مسیر جهانی شدن اقتصاد خواهد داشت.

  برنامه‌ها و سیستم‌های مالی مبتنی بر بلاک‌چین در ایران 

با توجه به نوسانات ارزهای خارجی، بسیاری از ایرانیان به سمت استفاده از ارزهای دیجیتال حرکت کرده‌اند. بیت‌کوین، اتریوم و سایر رمز ارزها از جمله دارایی‌هایی هستند که در ایران مورد توجه قرار گرفته‌اند. رمز ارزها در ایران علاوه بر استفاده توسط کاربران عادی، بخشی از تلاش برای دور زدن تحریم‌های اقتصادی نیز بوده‌اند، اگرچه قوانین مرتبط با استفاده از آن‌ها به‌طور کامل شفاف نیست.

 قراردادهای هوشمند 

قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) قابلیت اجرای خودکار توافقات و قراردادها را دارا هستند. در ایران نیز برخی استارتاپ‌ها و نهادهای مالی در حال پیاده‌سازی این فناوری هستند تا فرآیندهای مالی را بهینه‌سازی کنند. این قراردادها می‌توانند در زمینه‌های مختلفی از جمله بیمه، املاک، مستغلات و بهبود زنجیره تأمین مورد استفاده قرار گیرند.

 پرداخت‌های بین‌المللی 

با توجه به محدودیت‌های تحریم‌های بین‌المللی، شرکت‌ها و افراد در ایران به دنبال راهکارهای جدید برای انجام پرداخت‌ها و انتقالات مالی هستند. استفاده از بلاک‌چین می‌تواند این امکان را فراهم آورد تا با استفاده از ارزهای دیجیتال، نقل و انتقالات بین‌المللی به سادگی و بدون نیاز به واسطه‌های سنتی انجام گیرد.

 توکن‌سازی دارایی‌ها 

توکن‌سازی به فرآیند تبدیل دارایی‌های فیزیکی به توکن‌های دیجیتال اطلاق می‌شود. در ایران، پروژه‌هایی در حال اجرا هستند که به توکن‌سازی املاک و مستغلات، آثار هنری و حتی محصولات کشاورزی پرداخته‌اند و به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهند که به راحتی در دارایی‌های مختلف سرمایه‌گذاری کنند.

 پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی 

در سال‌های اخیر، پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی (crowdfunding) مبتنی بر بلاک‌چین در ایران شروع به کار کرده‌اند. این پلتفرم‌ها به کارآفرینان و استارتاپ‌ها این امکان را می‌دهند تا از طریق جذب سرمایه از یک جمعیت بزرگ، پروژه‌های خود را تأمین مالی کنند. استفاده از بلاک‌چین به این فرآیند شفافیت بیشتر و کاهش هزینه‌ها می‌بخشد.

  چالش‌های پیش‌روی بلاک‌چین در ایران 

با وجود پتانسیل بالای بلاک‌چین، برخی چالش‌ها و موانع در مسیر توسعه آن در ایران وجود دارد:

 عدم وجود مقررات مشخص 

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، نبود چارچوب‌های قانونی و مقررات شفاف برای استفاده از بلاک‌چین و رمز ارزها در ایران است، که می‌تواند مانع از جذب سرمایه‌گذاران و توسعه پروژه‌ها شود.

 عدم آگاهی عمومی 

آگاهی ناکافی از فناوری بلاک‌چین میان عموم مردم و فعالان اقتصادی می‌تواند به عنوان یک مانع در پذیرش این فناوری عمل کند. برگزاری دوره‌های آموزشی و ارائه اطلاعات صحیح می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.

 نگرانی‌های امنیتی 

با وجود اینکه بلاک‌چین در طراحی خود امنیت بالایی دارد، حملات سایبری و نگرانی‌های مرتبط با ذخیره‌سازی داده، تراکنش‌های بلاک‌چینی و پلتفرم‌های معاملاتی همچنان یکی از دغدغه‌ه است، به‌ویژه با توجه به تهدیدهای واقعی علیه پلتفرم‌های رمزارزی در سطح بین‌المللی.

  آینده بلاک‌چین در ایران 

به نظر می‌رسد که با ادامه رشد فناوری بلاک‌چین و افزایش آگاهی عمومی، استفاده از این فناوری در زمینه‌های مالی و اقتصادی در ایران رو به افزایش باشد. همچنین، سازمان‌ها و نهادهای دولتی باید به تدوین چارچوب‌های قانونی و تشویق به نوآوری در این حوزه اقدام کنند.

 سخن آخر 

بلاک‌چین به عنوان یک فناوری با پتانسیل‌های بالا در ایران، می‌تواند چالش‌های موجود در نظام مالی را کاهش دهد و فرصت‌های جدیدی برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم آورد. با ارتقاء آگاهی عمومی، ایجاد مقررات صحیح و تشویق به نوآوری، می‌توان هوشمندانه از این فناوری بهره‌برداری کرد.