نوآوری بدون تاب‌آوری دوام نمی‌آورد

به گزارش روابط عمومی تجارت الکترونیک پارسیان(تاپ)، مجتبی اباذری، معاون فروش و توسعه کسب‌وکار شرکت تجارت الکترونیک پارسیان در یادداشتی در راه پرداخت نوشت:

لزوم تدوین برنامه تداوم کسب و کار-BCP

شاید بتوان گفت تا پیش از آغاز جنگ، عمده تمرکز شرکت‌های پرداخت بر حفظ و توسعه بازار از طریق نوآوری و ایجاد ارزش‌های جدید برای مشتریان بود. با توجه به پایداری نسبی شبکه پرداخت در سال‌های گذشته، موضوعاتی مانند تقویت سایت پشتیبان، اصلاح زیرساخت‌های فنی و برنامه‌ریزی برای مدیریت بحران، در اولویت‌های پایین‌تری قرار داشتند.

با این‌حال، شرایط و اتفاقات اخیر نگرش فعالان حوزه پرداخت کشور را به‌طور جدی تغییر داد؛ به‌گونه‌ای که سرمایه‌گذاری برای اصلاح زیرساخت‌ها، در کنار طرح‌های توسعه کسب‌وکار، اهمیت بیشتری پیدا کرد.

همه به‌خوبی می‌دانیم که در صنعت پرداخت، حتی چند دقیقه اختلال می‌تواند به از دست رفتن مشتری و ایجاد نارضایتی عمومی منجر شود. ازاین‌رو، با توجه به نقش راهبردی شبکه پرداخت در اکوسیستم مالی کشور، لازم است آمادگی مواجهه با بحران‌ها از پیش ایجاد و تدابیر موردنیاز در قالب یک برنامه جامع تداوم کسب‌وکار (BCP) پیش‌بینی و اجرا شود.

تداوم و پایداری سرویس، نتیجه اقدامی واکنشی نیست؛ بلکه حاصل نگرشی جامع به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، پیش‌بینی مسیرهای جایگزین و طراحی سناریوهای مختلف است. توسعه و ارتقای زیرساخت‌ها، توجه به الزامات امنیتی، تقویت مراکز عملیات امنیت (SOC)، استقرار سامانه‌های مانیتورینگ یکپارچه و تشکیل تیم‌های واکنش سریع به حوادث امنیتی (CSIRT)، ازجمله اقداماتی هستند که باید در راهبردهای کلان سازمان و در قالب برنامه‌ای جامع مورد توجه قرار گیرند.

تجربه یک سال گذشته به ما آموخت که پایداری هسته اصلی کسب‌وکار، تنها با ایجاد تاب‌آوری در شرایط بحرانی امکان‌پذیر است. اگر مشتری به سرویسی پایدار دسترسی نداشته باشد، فرصتی نیز برای ارائه نوآوری و خلق ارزش‌های جدید باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر، مشتریان بزرگ نیز با درک بهتر این موضوع، مطالبات تازه‌ای از ارائه‌دهندگان خدمات مطرح می‌کنند. میزان پایداری و امنیت سرویس، برنامه شرکت برای مدیریت شرایط بحرانی و پیش‌بینی روش‌های جایگزین، امروز بیش از گذشته در مذاکرات توسعه بازار و تعامل با مشتریان اهمیت پیدا کرده‌اند.

روش های جایگزین پرداخت در شرایط بحران

در کنار ضرورت ایجاد پایداری و ارتقای امنیت شبکه پرداخت، پیش‌بینی و توسعه راهکارهای جایگزین پرداخت نیز یکی از مهم‌ترین نیازهای امروز است. در شرایط جنگ و بحران، بخش عمده نیازهای مردم به تأمین مایحتاج روزانه و پرداخت هزینه‌هایی مانند خوراک، حمل‌ونقل و سوخت مربوط می‌شود. در صورت دسترسی به پول نقد، امکان پاسخ‌گویی به این نیازها همچنان وجود دارد؛ اما کاهش استفاده از پول نقد، وابستگی شدیدی به شبکه پرداخت الکترونیکی ایجاد کرده است.

به نظر من، کاهش اسکناس در گردش مالی کشور می‌تواند تهدیدی برای اقتصاد باشد و مسئولیت شرکت‌های پرداخت را در حفظ پایداری خدمات دوچندان کند. شاید اگر اصلاحات پولی، ازجمله حذف چهار صفر از پول ملی و انتشار اسکناس و سکه‌های جدید، زودتر اجرا شده بود، امروز شاهد بازگشت پررنگ‌تر پول فیزیکی به چرخه اقتصادی کشور بودیم.

علاوه بر پول نقد، تجربه استفاده از بستر USSD برای پرداخت قبوض و خرید شارژ سیم‌کارت تلفن همراه نشان داده است که در زمان قطعی اینترنت، این بستر می‌تواند بار دیگر به‌عنوان روشی جایگزین، نقش مؤثری در تداوم خدمات پرداخت ایفا کند.

نقش هوش مصنوعی در تاب‌آوری و ضرورت هم‌افزایی در حوزه امنیت

با گسترش استفاده از هوش مصنوعی، یک الزام بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است: حفظ و نگهداری داده‌های سالم و باکیفیت. در چارچوب برنامه بازیابی پس از بحران (DRP)، بازیابی داده‌های ازدست‌رفته یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو محسوب می‌شود؛ زیرا الگوریتم‌های هوش مصنوعی، چه در حوزه کسب‌وکار و چه در حوزه امنیت، بر پایه همین داده‌ها عمل می‌کنند.

تحلیل رفتار مشتریان، کشف الگوها و تصمیم‌گیری هوشمند، همگی به کیفیت داده‌ها وابسته‌اند. بدون داده‌های سالم و قابل‌اتکا، الگوریتم‌های هوش مصنوعی نیز کارایی و اثربخشی لازم را نخواهند داشت.

از سوی دیگر، استفاده از تجربه سازمان‌ها در زمینه کشف تقلب، شناسایی تهدیدها و مقابله با حملات سایبری، از طریق اشتراک‌گذاری داده‌های تهدید (Threat Intelligence Sharing) و ایجاد پلتفرم‌های مشترک برای تحلیل و تبادل اطلاعات امنیتی، می‌تواند اثربخشی اقدامات امنیتی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد و نتایج بهتری برای کل صنعت به همراه داشته باشد.

دوگانه امنیت و نوآوری

در کنار ضرورت رعایت الزامات و ملاحظات امنیتی، شرکت‌های پرداخت نباید به دلیل نگرانی از تهدیدهای احتمالی، از نوآوری و خلق ارزش فاصله بگیرند یا به‌دلیل ریسک‌های موجود، از همکاری با شرکای تجاری و استارتاپ‌های فین‌تکی خودداری کنند.

شاید از منظر کسب‌وکار، امنیت در نگاه نخست عاملی بازدارنده و در تضاد با تجربه کاربری مطلوب به نظر برسد؛ اما واقعیت این است که دستیابی به تجربه مطلوب مشتری، مستلزم ایجاد اکوسیستمی پویا، نوآور و درعین‌حال امن است؛ اکوسیستمی که در آن مؤلفه‌های فنی، امنیتی و کسب‌وکاری در کنار یکدیگر قرار گیرند.

تجربه گذشته نشان داده است که چارچوب‌گذاری بیش از حد و مقررات سخت‌گیرانه، در مقاطعی سرعت رشد و توسعه صنعت پرداخت را کاهش داده‌اند. ازاین‌رو، به نظر من باید با پیش‌بینی روندهای آینده، آمادگی لازم برای توسعه سریع و ایمن خدمات نوین در حوزه‌هایی مانند احراز هویت بیومتریک، رمزارزها، بلاکچین و سایر فناوری‌های نوظهور را ایجاد کنیم.

در کنار این موضوع، رعایت قوانین و استانداردها و تعامل مؤثر با رگولاتور نیز باید به‌گونه‌ای باشد که آمادگی لازم برای مواجهه با موقعیت‌های خاص و بحرانی، ازجمله شرایط جنگی، فراهم شود.

در نهایت، امنیت می‌تواند هم‌زمان یک فرصت و یک تهدید برای کسب‌وکار شرکت‌ها باشد. از یک سو، ایجاد اکوسیستمی امن با افزایش اعتماد مشتریان، کاهش زیان‌های مالی احتمالی و حفظ اعتبار سازمان، زمینه توسعه بیشتر کسب‌وکار را فراهم می‌کند. از سوی دیگر، استقرار الزامات امنیتی ممکن است با افزایش هزینه‌های عملیاتی، پیچیده‌ترشدن فرایندها و ایجاد محدودیت در تجربه کاربری همراه شود و بر سرعت توسعه کسب‌وکار تأثیر بگذارد.

از همین رو، هنر مدیریت در صنعت پرداخت، ایجاد توازن میان امنیت و نوآوری است؛ به‌گونه‌ای که هیچ‌یک فدای دیگری نشود.